Her nasılsa, cildinizde kaşıntılı, kırmızı bir döküntü belirdi ve oraya nasıl geldiğini anlamak için beyninizi zorluyorsunuz. Kaşıntılı durumunuzu düşündükçe, kızarıklık büyüyor gibi görünüyor. Hayal gücünüz sizi alt ediyor mu, yoksa ciddi bir şey olabilir mi?
Genel olarak, kızarıklık, cildinizin renginde veya dokusunda normalden farklı bir değişiklik olarak tanımlanır [kaynak: WebMD ]. Bir kızarıklık gördüğünüzde, muhtemelen nereden geldiğini merak ediyorsunuzdur. Cildinizin doğal savunması olmasına rağmen, virüsler, mantarlar ve parazitler gibi şeyler bu savunmaları kırabilir ve kızarıklıklara neden olabilir. Döküntülerin diğer yaygın nedenleri arasında bazı ilaçlara verilen tepkiler ve ısıya maruz kalma [kaynak: Mayo Clinic ] sayılabilir.
Bir dizi faktör, nerede ve nasıl döküntü alacağınızı etkileyebilir. Yaşlanan cilt özellikle zona gibi belirli cilt döküntülerine eğilimliyken, küçük çocuklar su çiçeği ve roseoladan kaynaklanan döküntülere eğilimli olduğundan yaşınız bir faktör olabilir [kaynaklar: Ulusal Yaşlanma Enstitüsü , Yeni Zelanda Dermatoloji Derneği ]. Benzer şekilde, yaşam tarzınız da bir faktör olabilir. Örneğin, sporcular sıcak ve terli olma eğilimindedir, bu da onları ısı döküntüsü gibi koşullara daha yatkın hale getirir [kaynak: Mayo Clinic ].
Bazı döküntüler kendi kendine kaybolacaktır - örneğin zehirli sarmaşık bir ila üç hafta içinde kaybolmalıdır [kaynak: Mayo Clinic ]. Bu arada, diğerleri ciddi olabilir ve bir doktorun dikkatine ihtiyaç duyabilir. Bir döküntünün tıbbi müdahaleye ihtiyacı olup olmadığını nasıl anlarsınız? Döküntü veya nedenini belirleyemiyorsanız, ateşiniz varsa, kızarıklık ağrılıysa veya geçmiyorsa, bir doktora gitmelisiniz.
Döküntünüzü incelediyseniz ve doktora gitmeden önce biraz daha bilgi edinmek istiyorsanız, farklı döküntü türleri hakkında bilgi edinmek için okumaya devam edin.
- Deri Döküntüsü Türleri
- Yaygın Döküntüler
- Tekrarlayan Deri Döküntüleri
- Ciltte Döküntü Nedenleri
- Deri Döküntü Tedavisi
Deri Döküntüsü Türleri
Yani, kırmızı, kabarık, aşırı kaşıntılı bir döküntünüz var ve ne olduğunu anlamak istiyorsunuz. Zehirli sarmaşıkta çıplak ayakla yürümediyseniz, bulmacayı çözmek için biraz araştırma ve muhtemelen bir doktor gerekecek. Ancak birkaç şeyi göz önünde bulundurarak olasılıkları daraltabilirsiniz. Temel olarak, çoğu döküntü aşağıdaki kategorilerden birine girer:
- Bakteriyel veya mantar enfeksiyonunun neden olduğu lokalize döküntüler
- Tahriş edici veya alerjenle doğrudan temasın neden olduğu lokalize döküntüler
- Bir tür ilaca veya bir virüse karşı alerjik reaksiyonun neden olduğu lokalize veya yaygın döküntüler
Döküntü tipinizi belirlemek için neye benzediğini ve yeni ilaçlar, olası tahriş edici maddeler veya alerjenler gibi neye maruz kaldığınızı düşünün. Ardından, bu bilgileri aşağıdakiler gibi bazı yaygın döküntülerin açıklamalarıyla karşılaştırmayı deneyin:
- Isı döküntüsü : Sıvıyla dolu veya kabarcık gibi görünen küçük şişlikler, özellikle sıcakta dışarı çıktıysanız, terlediyseniz ve/veya dar giysiler giydiyseniz, ısı döküntüsünün bir sonucu olabilir.
- Intertrigo : Cildinizin birbirine sürtündüğü nemli bölgelerde (kollarınızın altında, dizlerinizin arkasında veya diğer cilt kıvrımlarında düşünün) parlak kırmızı bir döküntü varsa, intertrigonuz olabilir.
- İlaç döküntüsü : Yeni bir antibiyotik, nöbet önleyici ilaç veya idrar söktürücü kullanmaya yeni başladıktan sonra aniden bir döküntü ortaya çıkarsa, ilaçla ilgili bir döküntünüz olabilir. Bu kızarıklık, cildinizin büyük kısımlarını kaplayacak şekilde hızla yayılan küçük kırmızı lekeler olarak başlar.
- Saçkıran : Adının aksine burada solucan yoktur. Bunun yerine, bu kızarıklığa bir mantar enfeksiyonu neden olur. Dışa doğru büyüyen genişleyen bir halka gibi görünüyor.
- Yüzücü kaşıntısı : Çok temiz olmayan suda yüzüyorsanız, parazitlerin neden olduğu hafif bir kaşıntılı kırmızı şişlik döküntüsü olan yüzücü kaşıntınız olabilir [kaynaklar: Mayo Clinic , Cleveland Clinic ]
Bunlar oldukça yaygın olsa da, daha da yaygın olan bazı döküntüler vardır. Ne olduklarını ve cildinizde nasıl tezahür etme olasılıklarının olduğunu görmek için okumaya devam edin.
Burası sıcak olmaya başlıyor
Aslında ısıyla ilgili birkaç tür kızarıklık olabilir, bunlardan biri acı veren şişliklere neden olur, diğeri ise acıtmayan ancak sıvı dolu şişliklere neden olur. Intertrigo , ısı döküntüsünden ayrı olarak sınıflandırılmasına rağmen, genellikle ısıdan kaynaklanır veya en azından ısı ile şiddetlenir. Isıya bağlı cilt koşullarından kaçınmak için cildinizi yeterince temiz ve serin tutmaya çalışın [kaynak: Mayo Clinic ].
Yaygın Döküntüler
Döküntülerin kendileri olağandışı olmasa da, aşağıdakiler de dahil olmak üzere bazı döküntüler diğerlerinden daha yaygındır:
- Dermatit: Deri iltihabı olan çeşitli dermatit türleri vardır. Atopik dermatit tekrarlayan bir durumdur, bu nedenle bu tür döküntüleriniz olup olmadığını zaten bileceksiniz. Cildiniz, özellikle dirsekler, dizler ve boyun gibi cilt kıvrımlarında kaşıntılı ve iltihaplı olacaktır. Kontakt dermatit, tahriş edici bir kaynaktan (tahriş edici kontakt dermatit) kaşıntılı kırmızı lekeler veya bir alerjenden (alerjik kontakt dermatit) şişlikler ve kabarcıklar olarak ortaya çıkabilir. Zehirli sarmaşık ve zehirli meşe, alerjik kontakt dermatitin örnekleridir [kaynak: Mayo Clinic ]. Tahriş edici dermatit ile maruz kalma güçlüyse - sert bir sabun veya kimyasala söyleyin - hemen kızarıklık alabilirsiniz [kaynak: Amerikan Dermatoloji Akademisi ].
- Zona: Daha önce suçiçeği geçirdiyseniz, zona olabilirsiniz. Su çiçeğini atlattıktan sonra virüs vücudunuzda kalır ve daha sonraki yaşamda aktif hale gelerek zona hastalığına neden olabilir. Bu kızarıklık sadece su toplamasına neden olmakla kalmaz, aynı zamanda sinirleri de etkileyerek ağrıya neden olur. Genellikle üç ila beş hafta içinde iyileşirsiniz, ancak döküntü gittikten sonra hala ağrı yaşayabilirsiniz [kaynak: Ulusal Yaşlanma Enstitüsü ].
- Pityriasis rosea: Noel ağacı döküntüsü olarak da bilinen pityriasis rosea, genellikle bir noktada başlar ve daha sonra yukarıda bahsedilen ağaç gibi dışarı doğru yayılır. Ne yazık ki, pullu, kaşıntılı döküntüler, bu Noel ağacıyla ilişkili tek hediyedir [kaynak: Mayo Clinic ].
Even though they may feel like they're hanging on forever, particularly if they're itchy or uncomfortable, all of these rashes tend to be short-lived. But not all rashes are that accommodating, so read on to find out about rashes that hang around or recur.
The Dreaded Diaper Rash
Diaper rash is something every child's parent wants to avoid. A baby's wet diaper is like a bacterial bed and breakfast, inviting all sorts of nasty guests to bother your baby's bottom. Like other rashes, diaper rash can range in severity from minor redness to sores and infections. The best way to avoid diaper rash is by keeping your baby's bottom as dry as possible. If your baby does wind up with an overly rosy rear, change the baby's diapers often, make sure you use a mild detergent to wash the baby's clothes and let the baby go diaper-free whenever possible so his or her bottom can get fresh air. You can also try using a cream on your baby's bottom to help heal and protect the skin. With proper care, the diaper rash should clear up within a few days. If not, give your pediatrician a call [source: Cleveland Clinic].
Recurring Skin Rashes
It's bad enough to have to deal with a rash when it's a short-term condition like, say a reaction to poison ivy. But some rashes are even more irritating because either they never go away or, if they do, they keep coming back to annoy you.
Some common culprits in this category are:
- Atopic dermatitis: Eczema is kind of a catchall term for inflammation of the skin, and there are many different types of it. The most severe and long lasting of these is atopic dermatitis. The causes of eczema -- including atopic dermatitis -- are unknown. Eczema is chronic, marked by periods of flare-ups. Although the itchy, red rash associated with atopic dermatitis can appear anywhere on the body, it is often found on the elbows, knees and face [source: National Eczema Association].
- Granuloma annulare: Also known as lichen annularis, granuloma annulare is a chronic rash that forms in a ringed pattern of red or yellowish bumps that often appear on the feet, fingers and hands. In some cases, these ringed rashes are itchy [source: WebMD].
- Lichen planus: Although it is sometimes associated with Hepatitis C, the cause of this skin disorder is generally unknown. Persons suffering from lichen planus will find shiny purple or reddish-purple flat-topped bumps on their skin. The rash can affect any area of skin, but it is most commonly found on the wrists, ankles, back, neck and lower legs [source: Cleveland Clinic].
- Psoriasis: In general, psoriasis rashes have white or silver scales accompanied by patches of red, dry skin that can be itchy and/or painful. The degree to which this skin disease affects people varies -- some present with only a few rashes, while others have rashes all over their bodies. Like atopic dermatitis, psoriasis is marked by periods of flare-ups and there is no known cure. Persons with psoriasis can also develop psoriatic arthritis [source: Mayo Clinic].
Now that you've investigated some of the more common recurring skin rashes, read on to find out some of the causes of these and other rashes.
Rosacea
Often confused with acne, rosacea is actually a chronic skin condition that's marked by inflamed skin and red bumps that can be mistaken for pimples. Like atopic dermatitis and psoriasis, rosacea has periods where it flares up. If you notice that your skin looks like it has acne, but doesn't respond to regular acne treatments, and it seems to be on a cycle of flare-ups, check with your doctor to see if you might have rosacea. Although there's no cure, your doctor will be able to help you manage your symptoms [source: Mayo Clinic].
Skin Rash Causes
If the idea of getting an itchy, red rash doesn't sound appealing, it would seem that the best-case scenario would be to avoid getting a rash at all. However, that's not as easy as it sounds. Even if you have good personal hygiene, which certainly helps to keep your skin healthy, there are still ways that rash-causing agents can latch onto your skin.
Some known causes of rashes are:
- Bacteria: A rash may be a sign that some bacteria have moved in, either right on your skin or somewhere in your body. Some diseases that are caused by bacteria cause rashes on your skin, like scarlet fever [source: Kids' Health]. Likewise, bacteria growing on the skin can also cause some skin infections, like intertrigo [source: American Academy of Family Physicians].
- Fungus: Typically, fungi love moist, warm areas, so those hot, sweaty places on your skin look like prime real estate to a fungus. Fungal infections can be the guilty party if you're suffering from intertrigo (although bacteria can be a culprit, too) [source: Mayo Clinic]. One of the most common fungal skin infections is ringworm, which is also known as "jock itch" if you get it in the groin area and "athlete's foot" if you get it on your feet [source: Medline].
- Virus: Chicken pox, measles and roseola are all examples of rashes caused by a virus [source: New Zealand Dermatological Society]. In adults, shingles is caused by the varicella-zoster virus, leftover from when you had chicken pox as a kid [source: National Institute on Aging].
With so many causes out there, it seems like everyone should be covered with rashes. Fortunately, that's not the case, but in the event that you do contract a rash, read on to find out some of the treatments available.
Examining Exanthems
Exanthems are a special class of rashes that can make you feel particularly miserable. They spread across the entire body, covering large patches of skin, and are typically accompanied by fever, headache, aches, and pains. These nasty rashes can be caused by a virus, bacterial infection or drug reaction, among other things. [source: New Zealand Dermatological Society].
Skin Rash Treatment
With the number of possible causes, conditions and diseases out there, it seems almost inevitable that you'll one day find yourself with inflamed, unhappy skin. Whether you contract poison oak on a day hike, have a reaction to that new medication you're taking or you pick up ringworm while working at the local cat shelter, there's no need to worry that your skin woes will remain forever. There are many treatment options, even if your rash is chronic:
- If you have a bacterial skin infection, you may be able to let it heal on its own, or you may need a doctor's attention. Some conditions, like intertrigo, can go away on their own if you practice good hygiene, keep the area dry and avoid tight clothing [source: Mayo Clinic]. But if you have a severe bacterial skin infection, you may need an antibiotic cream or other prescription medication [source: American Academy of Family Physicians].
- Fungal infections are usually treated with antifungal medications. Over-the-counter antifungal creams are available, but if you have a particularly difficult or persistent fungus, you may need prescription oral antifungal medications [source: American Academy of Dermatology].
- If you have a rash caused by a virus, the specific virus will determine the treatment. In general, when a virus is the cause, the symptoms of the rash are treated rather than the virus that causes it. For example, your doctor may suggest antihistamines or a topical anti-itch medication to help ease your itching [source: New Zealand Dermatological Society].
The bottom line is that although the skin does manage to protect itself quite well, there are hosts of potential invaders and irritants that can breach its defenses. If you have a rash, it's best to see your doctor so that he or she can identify the culprit, treat it and return your skin to good health.
For more information, follow the links on the next page.
Is your rash contagious?
Rashes can look fairly gnarly, particularly if you have blisters that are oozing or sores that are weeping. With all that scary-looking skin, you might wonder if rashes are contagious. In truth, it really depends on the type of rash you have. Some rashes that look particularly bad, like severe cases of shingles and intertrigo, aren't contagious at all. But ringworm, which can sometimes just be a small, innocent-looking patch, is very contagious [source: Mayo Clinic]. Your physician will be able to tell you if you're contagious.
Lots More Information
Related HowStuffworks Articles
- How Adult Acne Works
- How Common Warts Work
- How Filiform Warts Work
- How Plantar Warts Work
- How Jaundice Works
- How Cellulite Works
- How Thin Skin Works
- Is it safe to lance a blister?
- Are new moles always a sign of cancer?
- What are some easy steps I can take for better skin?
Sources:
- American Academy of Dermatology. "Fungal Infections of the Skin." (Accessed 9/15/09) http://www.aad.org/public/publications/pamphlets/common_fungal.html
- American Academy of Dermatology. "Types of Eczema: Contact Dermatitis." (Accessed 9/15/09) http://www.skincarephysicians.com/eczemanet/contact_dermatitis.html
- American Academy of Family Physicians. "Intertrigo." (Accessed 9/15/09) http://familydoctor.org/online/famdocen/home/common/skin/disorders/877.printerview.html
- Cleveland Clinic. "Common Rashes: Granuloma Annulare, Lichen Planus, and Pityriasis Rosea." (Accessed 9/15/09) http://my.clevelandclinic.org/disorders/rash/ hic_common_rashes_granuloma_annulare_lichen_planus_and_pityriasis_rosea.aspx
- Cleveland Clinic. "Diaper Rash." (Accessed 9/15/09) http://my.clevelandclinic.org/disorders/diaper_rash/hic_diaper_rash.aspx
- Cleveland Clinic. "Rashes/Red Skin." (Accessed 9/15/09) http://my.clevelandclinic.org/disorders/rashes/derm_overview.aspx
- Kids' Health. "About Skin, Hair and Nails." (Accessed 9/15/09) http://kidshealth.org/parent/general/body_basics/skin_hair_nails.html#
- Mayo Clinic. "Common Skin Rashes." Dec. 20, 2008. (Accessed 9/15/09) http://www.mayoclinic.com/health/skin-rash/SN00016
- Mayo Clinic. "Poison Ivy Rash: Treatments and Drugs." April 30, 2008. (Accessed 10/13/09)http://www.mayoclinic.com/health/poison-ivy/DS00774/DSECTION=treatments-and-drugs
- Mayo Clinic. "Psoriasis." April 10, 2009. (Accessed 10/13/09) http://www.mayoclinic.com/health/psoriasis/DS00193
- Mayo Kliniği. "Dermatitis Türleri." 25 Nisan 2008. (Erişim tarihi: 9/15/09) http://www.mayoclinic.com/health/dermatitis/DS00543
- Medline Plus. "Tinea Corporis." (Erişim tarihi: 9/15/09) http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000877.htm
- Ulusal Egzama Derneği. "Atopik Dermatit Hakkında Her Şey." (Erişim tarihi: 9/15/09) http://www.nationaleczema.org/living/all_about_atopic_dermatits.htm
- Ulusal Yaşlanma Enstitüsü. "Zona hastalığı." (Erişim tarihi: 9/15/09) http://www.nia.nih.gov/HealthInformation/Publications/shingles.htm
- Yeni Zelanda Dermatoloji Derneği. "Ekzantemler." (Erişim tarihi: 9/15/09) http://www.dermnetnz.org/viral/exanthem.html
- WebMD. "Cilt Koşulları: Yaygın Döküntüler." (Erişim tarihi: 15/09) http://www.webmd.com/skin-problems-and-treats/guide/common-rashes