Cybernetyczny Homer

Gdy dorastaliśmy, nasz dom miał niewykończoną piwnicę; ciemny, mroczny i absolutnie przerażający zaświat dla małego dziecka takiego jak ja. Kiedy trochę podrosłem i nabrałem odwagi, by zacząć eksplorować królestwo moich koszmarów, jedną z pierwszych rzeczy, jakie pamiętam, były pudła z masowo sprzedawanymi powieściami w miękkiej oprawie. Z perspektywy czasu oceniam, że było ich 200–300, ale wtedy wydawało mi się, że moja sześcioletnia wyobraźnia to więcej książek, niż ktokolwiek mógłby przeczytać przez całe życie.

Minęło jeszcze kilka lat, urodziło się młodsze rodzeństwo, a ojciec dokończył kilka sypialni w piwnicy, aby pomieścić powiększającą się rodzinę. Mój brat i ja zostaliśmy przeniesieni do jednego z pokoi w piwnicy, gdzie pudła z książkami stały tuż za drzwiami naszej sypialni. Miałem wtedy dziewięć lat, może dziesięć, a czytanie znacznie przewyższało moją ocenę. Co było chyba nieuniknione, zacząłem przeglądać pudła z książkami i czytać te, które wydawały mi się najciekawsze.

To było moje wprowadzenie do twórczości między innymi Philipa K. Dicka, Theodore'a Sturgeona i Arthura C. Clarke'a. Ale chociaż podobała mi się prawie każda książka z tej skarbnicy, była jedna, która wyróżniała się na tle pozostałych. Okładka i czcionka wydawały się niemal kreskówkowe, co stanowiło odpowiedni wybór, który uzupełniał ducha treści. Tam, gdzie opowiadania Heinleina i Asimova były poważne i dotyczyły logiki oraz problemów moralnych lub filozoficznych, opowiadania — „bajki”, zgodnie z podtytułem książki — w tej książce były głupie i szalone. Tonalnie bardzo różniła się od innych książek. Książka, o której mówię, to Cyberiada Stanisława Lema.

Cyberiada jest kroniką przygód konstruktorów Trurla i Klapaucjusza, przyjaciół i ciągle powracających rywali. Chociaż wszystkie ich eskapady mają absurdalny, niemal kreskówkowy klimat sobotniego poranka, są po mistrzowsku napisane i włączają matematykę i programowanie do struktury opowieści w sposób, który wznosi je znacznie ponad to, co w innym przypadku mogłoby zostać odebrane jako slapstick, Looney Tunes, komedia.

Jedna z najlepszych ilustracji umiejętności Lema pojawia się na początku książki, kiedy Trurl, aby uciszyć kpiny Klapaucjusza, postanawia zbudować maszynę, która może pisać poezję. Po kilku niewypałach maszyna jest kompletna i Trurl zaprasza Klapaucjusza do przetestowania jej. Chcąc zawstydzić swojego byłego przyjaciela, odkrywając ograniczenia maszyny, Klapaucjusz myśli o najtrudniejszej prośbie, jaką może sobie zadać: „Ułóż wiersz o strzyżeniu! Ale wzniosłe, szlachetne, tragiczne, ponadczasowe, pełne miłości, zdrady, zemsty, cichego heroizmu w obliczu pewnej zagłady! Sześć linijek, sprytnie rymowanych, a każde słowo zaczyna się na literę s!!”

Trurl jest równie zaskoczony jak Klapaucjusz, gdy maszyna odpowiada:

Uwiedziony, kudłaty Samson chrapał.

Obcięła się krótko. Boleśnie ostrzyżony,

Wkrótce zakuty w kajdany niewolnik, westchnął Samson,

Po cichu knując,

Bezmyślnie szukając

Jakieś dzikie, spektakularne samobójstwo.

Wciąż chcąc pokazać się swojemu przyjacielowi, Klapaucjusz rzuca kolejne wyzwanie. „Miejmy poemat miłosny, liryczny, sielankowy i wyrażony językiem czystej matematyki. Głównie algebra tensorowa, z odrobiną topologii i wyższym rachunkiem różniczkowym, jeśli zajdzie taka potrzeba. Ale z uczuciem, rozumiesz, iw duchu cybernetycznym.

I znowu maszyna do pisania wierszy Trurla jest w stanie sprostać wyzwaniu:

Chodź, śpieszmy się na wyższy poziom,

Gdzie diady stąpają po bajkowych polach Venn,

Ich indeksy ozdobione od jednego do n,

Zmieszane w nieskończonym łańcuchu Markowa!

Chodź, każdy ścięty chce być stożkiem,

A każdy wektor marzy o macierzach.

Słuchaj łagodnego gradientu bryzy:

Szepcze o bardziej ergodycznej strefie.

W przestrzeni Riemanna, Hilberta czy Banacha

Niech indeksy górne i dolne idą swoją drogą.

Nasze asymptoty nie są już poza fazą,

Spotkamy się, licząc, twarzą w twarz.

Dam ci losowy dostęp do mojego serca,

Powiesz mi wszystkie stałe twojej miłości;

I tak my dwaj wszyscy udowodnimy miłosne lematy,

I w naszej związanej partycji nigdy się nie rozstaniemy.

Bo co wiedział Cauchy albo Christoffel,

Albo Fouriera, albo dowolnego Boole'a lub Eulera,

Dzierżąc kompasy, pióra i linijki,

Twojego niebiańskiego sinusoidalnego zaklęcia?

Nie odwołuj mnie — bo co wtedy pozostanie?

Odcięte, niektóre mantysy, moduły, tryby,

Korzeń lub dwa, torus i węzeł:

Odwrotność mojego wiersza, domena zerowa.

Elipso błogości, zbiegnij się, o boskie usta!

Iloczyn naszych skalarów jest określony!

Zbliża się cyberiada i wypaczony umysł

Tnie kapary jak wesołą zapiekankę.

Widzę wartość własną w twoim oku,

Słyszę delikatny tensor w twoim westchnieniu.

Bernoulli byłby zadowolony ze śmierci,

Gdyby tylko znał takie a^2 cos 2ɸ

Nawet w wieku 12 lat, na długo zanim zrozumiałem większość słownictwa lub odniesień, pamiętam, że te wiersze zrobiły na mnie wrażenie. Naprawdę przylgnęli do mnie, a gdy wkroczyłem w dorosłość, moje uznanie tylko wzrosło z czasem.*

Biorąc pod uwagę wszystkie ostatnie nagłówki dotyczące grafiki generowanej przez sztuczną inteligencję i ChatGPT, zdecydowałem się pójść w ślady Klapaucjusza i przetestować poetyckie ograniczenia ChatGPT. Najpierw wiersz o strzyżeniu:

Nie zła pierwsza próba. Chodzi o fryzurę. Rymuje się i ma dobry metrum. Oczywistym problemem jest jednak to, że nie każde słowo zaczyna się na „s”.

Więc spróbujmy jeszcze raz:

Tym razem słów zaczynających się na „s” jest więcej, choć wciąż nie wszystkie. Być może lepiej spełni parametr „każde słowo zaczynające się na s”, jeśli usunę wymóg rymowania się wiersza? W końcu wiersz wyprodukowany przez maszynę Trurla nie spełniał tego warunku. Oto moja ostatnia próba:

Niewiele lepiej. Nadal nalega, aby wszystko się rymowało i ma dwukrotnie więcej słów innych niż s niż poprzednia próba. Co więcej — i tak było we wszystkich trzech wersjach — wiersz nie wywołuje takiej samej reakcji emocjonalnej, jak wiersz wyprodukowany przez maszynę Trurla.

Wprawdzie emocje są trudne do oszacowania, ale w porównaniu z wierszem skomponowanym przez maszynę Trurla, ten z ChatGPT nie przywołuje tych samych obrazów zdrady, zniszczenia i zemsty. Znaczna część wpływu poprzedniego wiersza pochodzi ze znajomości historii Samsona i Dalili, a emocjonalne podnoszenie ciężarów odbywa się poprzez odniesienie, a nie wyraźne stwierdzenie, czego ChatGPT nie jest w stanie osiągnąć w tym przypadku.

Ale co z drugim wyzwaniem, które rzucił Klapaucjusz? Czy ChatGPT jest w stanie ułożyć matematyczny wiersz miłosny?

Ponownie dałem ChatGPT ten sam monit, który Klapaucjusz dał maszynie Trurla. „Miejmy poemat miłosny, liryczny, sielankowy i wyrażony językiem czystej matematyki. Głównie algebra tensorowa, z odrobiną topologii i wyższym rachunkiem różniczkowym, jeśli zajdzie taka potrzeba. Ale z uczuciem, rozumiesz, iw duchu cybernetycznym.

To była odpowiedź ChatGPT:

Nie straszne. Z pewnością lepiej, niż byłbym w stanie wymyślić, mając ten sam monit. Jest nawet (niewielka) wskazówka gry słownej w wersie „Topologia otacza ją ciepłym uściskiem”, chociaż nie jest jasne, czy było to zamierzone, czy tylko zbieg okoliczności.

Maszyna Trurla napisała jednak osiem wersów. Co wyprodukowałby ChatGPT, gdyby poproszono go o więcej?

Są one silniejsze niż pierwsze cztery wersety. Tym razem gra słów, która jest mocniejsza i oczywiście celowa. Zmienił się schemat rymowania, co sprawia, że ​​czyta się chaotycznie, jeśli weźmie się wszystkie osiem wersetów razem, ale ogólnie był to wiersz znacznie lepszy niż którakolwiek z trzech prób monitu o strzyżenie. Mimo to, chociaż przyznaję, że ChatGPT był w stanie napisać znacznie lepszy matematyczny wiersz miłosny niż ja byłbym w stanie, nie ma to nic wspólnego z absolutnym dowcipem wiersza Lema.

I to, w skrócie, moje ogólne wrażenie na temat narzędzi sztucznej inteligencji do tej pory: mogą pomóc ludziom o słabych lub przeciętnych zdolnościach stworzyć coś większego, niż byliby w stanie samodzielnie, ale nie mogą dorównać dzieła stworzone przez mistrzów. To ma sens, kiedy się nad tym zastanowić. Te narzędzia są wyszkolone na oszałamiających ilościach danych, a przy tak ogromnych ilościach nie wszystko będzie najlepszej jakości. W ich obecnej formie nie możemy oczekiwać, że te narzędzia będą generować coś wyższej jakości niż to, w czym zostały wyszkolone.

Domyślnie wyniki będą zbliżone do środka spektrum jakości. Algorytmy można modyfikować za kulisami, aby zwiększyć jakość wyników tych narzędzi z 50% (przeciętna jakość pracy ludzkiej) do 70%, a nawet 80% (jakość pracy wykonanej przez doskonałych ludzi). To będzie świetne dla wszystkich, których zdolności — takie jak moje umiejętności pisania matematycznych wierszy miłosnych — są poniżej tego progu jakości. Ale zawsze znajdą się ludzie ponad tym, którzy potrafią, jak Stanisław Lem, stworzyć coś ponadprzeciętnej jakości.

To, gdzie nasza praca mieści się w spektrum jakości, różni się w zależności od osoby i umiejętności. Eksperymentowałem z ChatGPT i innymi narzędziami do generowania sztucznej inteligencji przez kilka miesięcy i odkryłem, że są absolutnie obszary, w których mogą mnie przewyższyć, na przykład pisanie bardzo specyficznych wierszy. Są też zadania, które mogą wykonać równie dobrze jak ja, ale znacznie szybciej. Chętnie wykorzystuję narzędzia do takich zadań.

Ale jest kilka umiejętności, które rozwijałem przez lata i jestem pewien, że mogę wykonać lepszą pracę niż którekolwiek z tych narzędzi, i wiem, że większość ludzi też może to zrobić w taki czy inny sposób. Moim zdaniem narzędzia sztucznej inteligencji pomagają mi szybciej wykonywać zadania w obszarach, w których brakuje mi osobistych umiejętności, dzięki czemu mogę poświęcić więcej czasu na robienie rzeczy, w których jestem najlepszy. I to jest bardzo ekscytująca myśl.

PS Tato, jeśli to czytasz, czułem się źle, pożyczając twój egzemplarz Cyberiady na 15 lat, a potem wyprowadzając się cztery stany dalej. W tym tygodniu powinieneś otrzymać pocztą nową kopię. Na swoją obronę powiem jednak, że na wewnętrznej stronie okładki widnieje pieczątka z waszego liceum, więc wiem, że nie jestem jedyną osobą, która pożyczyła ten konkretny egzemplarz i go nie zwróciła.

* Pragnę również uhonorować mojego osobistego bohatera Cyberiady , Michaela Kandela. Stanisław Lem napisał książkę po polsku, a pan Kandel otrzymał zadanie przetłumaczenia jej na język angielski. Tłumaczenie może być wystarczająco trudne, ale przetłumaczyć te wiersze w taki sposób, aby nie tylko nadal miały sens, ale nawet rymowały się? To naprawdę imponujący wyczyn.