Ten blog omawia znaczenie systemu wartości, który pomaga nam radzić sobie z problemem egzystencjalnym. Upadek chrześcijaństwa w Europie pozostawił ludzi z wyborem nihilizmu lub totalitarnej utopii. Aby uniknąć nihilizmu, filozofowie egzystencjalni zachęcali ludzi do tworzenia własnego systemu wartości. Egzystencjaliści przeciwstawiali się koncepcji utopii i wykazali, że teoretyczna utopia jest praktycznie dystopią, ponieważ podważa znaczenie wolnej woli człowieka. W społeczeństwie, w którym nie ma problemów ekonomicznych, ponieważ jest ono oparte na racjonalności i zoptymalizowane wyłącznie pod kątem szczęścia, ludzie będą stwarzać nowe problemy tylko po to, by udowodnić, że mają wolną wolę.

Egzystencjalizm

Jeśli chcesz dowiedzieć się o wierzeniach jakiejś osoby, czy zapytasz ją o jej przekonania, czy po prostu przyjrzysz się, jak się zachowuje? Sposób, w jaki dana osoba działa, może powiedzieć ci więcej o wierzeniach niż słowa, które są najczęściej używane tylko po to, by zamącić wody. Egzystencjalizm przypisuje większą wagę działaniu niż zbiorowi stwierdzeń.

Egzystencjaliści opisaliby ludzką egzystencję jako *wrzucenie* w świat. Dlaczego urodziłeś się w XXI wieku, a nie w wiekach wcześniejszych? Dlaczego urodziłeś się bogaty lub biedny? Co decyduje o twoim losie urodzenia się w uprzywilejowanej lub nieuprzywilejowanej społeczności? Nasza sytuacja jest jak bycie *wrzuconym* w świat, co powoduje problem egzystencjalny. Bycie ograniczonym i bezradnym wobec nieskończenie złożonej rzeczywistości jest problemem egzystencjalnym. Cała ta sytuacja jest wystarczającym powodem, by zrobić z ciebie patologię.

Tak, to prawda, że ​​poczucie bycia *wrzuconym* w środek pustkowia wywołuje w nas niepokój. Ale najlepszą rzeczą, jaką możemy zrobić, to zebrać się na odwagę i walczyć w obliczu przeciwników. Jednak do tego potrzebny jest system wartości. Jeśli się zastanowisz, co jeszcze może ci pomóc w ustaleniu priorytetów życiowych spraw, które ostatecznie doprowadzą do konkretnych działań?

Ponieważ zostałeś rzucony w świat, świat pozornie bez celu, egzystencjaliści nie zgodziliby się z Arystotelesem, mówiąc, że „egzystencja poprzedza esencję”, co zasadniczo oznacza, że ​​nie ma ostatecznego znaczenia i musimy stworzyć własny system wartości aby nadać życiu sens i być człowiekiem czynu.

Nie podpisuję się pod koncepcją tworzenia ostatecznego znaczenia. Wartości nie są tworzone, ale raczej odkrywane. Z pewnością możliwe jest stworzenie „sensu życia”, ale „sens życia” ma być określony przez to, kto stworzył życie w pierwszej kolejności. Temat ten wymaga odrębnego potraktowania.

Nihilizm Nietzschego

Nietzsche, który twierdził, że napisał ideę w zdaniu, którego inni nie potrafiliby nawet napisać w całej książce, miał kilka słów do powiedzenia na temat chrześcijaństwa. Chrześcijaństwo było w stanie zapewnić strukturę wartości, która nadaje sens problemowi egzystencjalnemu. Jednak koniec XIX wieku oznacza upadek chrześcijaństwa, głównie z powodu jego dogmatycznych nauk. System przekonań jest zbudowany w taki sposób, że mamy pewne podstawowe przekonania aksjomatyczne, a wszystkie inne przekonania są zależne od przekonań aksjomatycznych. Ludzie zdali sobie sprawę, że ich aksjomatyczne przekonania, których dostarcza doktryna dogmatyczna, są skazane na upadek, a efekt domina doprowadzi jedynie do całkowitego bezsensu życia, czyli nihilizmu. Dlatego potrzebny był alternatywny system wartości, aby poradzić sobie z upadkiem poprzedniego systemu wartości.

Dostojewski i krytyka utopii

Utopia komunistów

Zaraz po porzuceniu chrześcijańskiego systemu wartości ludzie zaczęli głosić marzenie o utopii, w której wszystko będzie czysto racjonalne i gdzie wszyscy ludzie będą wnosić wkład w społeczeństwo na miarę swoich możliwości i każdemu będą dostarczane zasoby zgodnie z jego potrzebami. Wszyscy będą należeć do tych samych warstw społecznych i nie będzie ludzi biednych i potrzebujących. Dlatego wszyscy będą pełni błogości i nie będzie cierpienia. Kto nie chciałby żyć w takim społeczeństwie? Ale reżim komunistyczny pokazał nam, że teoretyczna utopia jest w rzeczywistości praktyczną dystopią. Dostojewski wskazywał na niebezpieczeństwa takiego społeczeństwa, wyprzedzając swoje czasy.

Czy jesteśmy tylko istotami rozumnymi?

Egzystencjaliści argumentowaliby, że racjonalność nie jest jedyną rzeczą rządzącą ludzkim zachowaniem. Oprócz tego, że jesteśmy istotami racjonalnymi, jesteśmy także istotami emocjonalnymi. Nasza racjonalność jest stale kształtowana przez nasze emocje. Jeśli przegrywasz w kłótni i chcesz ją zakończyć, okazanie emocji gniewu jest jedynym wyjściem, które zasadniczo informuje o twojej quasi-racjonalnej decyzji o wyjściu z kłótni. Jeśli spojrzymy na naszą historię, zdamy sobie sprawę, że nie jest ona racjonalna. Użyliśmy nauki, która ma być oparta na racjonalności i wymyśliliśmy broń masowego rażenia. Chcę cię zapytać o to dziecko, które rzuca kamieniami w ptaki z pozoru bez powodu. Co sądzisz o lekarzu, który pali papierosy? Może jest coś więcej dla ludzi niż tylko racjonalność.

Racjonalność i wolność

Jeśli podporządkujesz się materialistycznej filozofii, że wszystko jest tylko materią i nie ma nic więcej dla ludzi niż tylko materia, to życie ludzkie z pewnością można ująć w zestaw formuł matematycznych. Jednak prawda jest taka, że ​​jest o wiele więcej rzeczy, które czynią nas ludźmi niż tylko zimna i martwa materia. Zwolennicy utylitaryzmu próbowali zredukować istoty ludzkie do zbioru kalkulacji zoptymalizowanych pod kątem osiągnięcia szczęścia jak największej liczby ludzi. Twierdzi się, że jeśli każda osoba będzie działać racjonalnie i uda nam się stworzyć warunki ekonomiczne, w których każdy będzie miał to, czego potrzebuje, to unikniemy cierpienia i staniemy się szczęśliwi. Co jeśli celem życia nie jest szczęście? Co jeśli to życie miało być tylko testem? Co by było, gdyby wolna wola była ważniejsza niż szczęście?

Ludzie nie lubią poczucia bycia marionetką przywiązaną do sznurków. Wolna wola jest ważna, czasem nawet ważniejsza niż szczęście. System zaprojektowany w oparciu o czystą racjonalność sprawia, że ​​wynik jest przewidywalny, co godzi w wolność człowieka. Czy naprawdę jesteś wolny, jeśli spośród wszystkich rzeczy, które możesz wybrać, zawsze wybierasz racjonalność i rozsądek? Jeśli stworzymy takie środowisko, w którym wszystko jest przewidywalne, jednostka zrobi wszystko, co w jej mocy, aby zrobić coś irracjonalnego i głupiego, tylko po to, aby udowodnić, że jest człowiekiem, a nie robotem.

„Oblej go wszelkim ziemskim błogosławieństwem, utop go w błogości, aby nic prócz bąbelków nie tańczyło na powierzchni jego błogości, jak na morzu… sztuczka. Zaryzykowałby nawet swoje ciastka i celowo pragnąłby najbardziej fatalnych bzdur, najbardziej nieekonomicznych absurdów, po prostu po to, by wprowadzić do całej tej pozytywnej racjonalności swój fatalny pierwiastek fantastyki… ” — Notatki z podziemia

Rola cierpienia

Chcesz więc usunąć cierpienie ze swojego życia? Naprawdę nie chcesz już żyć w rzeczywistości? Bądźmy szczerzy i spróbujmy przypomnieć sobie moment, w którym nauczyłeś się czegoś wartościowego bez walki i cierpienia. Niemożność znalezienia takiego momentu wskazuje na możliwość niezadowolenia, po części bycia usatysfakcjonowanym. Być może cierpienie jest koniecznym warunkiem szczęścia. Może dlatego spałeś jak dziecko po płaczu tamtej nocy. Może cierpienie jest tym, co czyni nas ludźmi.

Przypomnij sobie czas, kiedy wiedziałeś, tak, wiedziałeś, że najlepsze, co możesz uzyskać z tego związku, to beznadziejne cierpienie, i powinieneś przestać za tym gonić, wybrałeś cierpienie. A potem przyszedł czas, kiedy stało się jasne jak słońce, że zebranie się na odwagę i zbliżenie się do tej osoby jest jedyną rozsądną opcją, wybrałeś kolejne cierpienie. A teraz powiedz mi, jaki jest sens przypominania sobie myśli i zapisywania ich? Chcesz cierpieć jeszcze bardziej? Może lubisz cierpieć. Może nigdy nie chodziło o bycie racjonalnym i szczęśliwym. Może liczy się tylko wolność, wolność bycia racjonalnym, a co ważniejsze, bycia irracjonalnym.

Podsumowując, musimy mieć system wartości, aby poradzić sobie z problemem egzystencjalnym. Dla Europy upadek chrześcijaństwa pozostawił ludziom dwie opcje: nihilizm i totalitarną utopię. Egzystencjaliści zachęcali jednostki do tworzenia własnego systemu wartości, aby uniknąć nihilizmu, podczas gdy druga grupa ludzi przyjęła świetlaną ideę utopii. Dostojewski i inni filozofowie egzystencjalni analizowali rolę racjonalności i sugerowali, że utopia jest właściwie dystopią, ponieważ podważa znaczenie wolności w życiu człowieka. W racjonalnym społeczeństwie, w którym nie ma problemów ekonomicznych i wszystko jest wykalkulowane, ludzie będą tworzyć nowe problemy tylko po to, by udowodnić, że mają wolną wolę.

Bibliografia

2017 Osobowość 11: Egzystencjalizm: Nietzsche Dostojewski i Kierkegaard