Zostać dyrygentem (II)

Pod koniec studiów w Berlinie stało się dla mnie jasne, że muszę kontynuować naukę. Zamiast polegać tylko na wykształceniu akademickim, zdecydowałem się na praktykę. Wczesne lata mojej praktyki zaprowadziły mnie do różnych teatrów operowych.

Akwizgran

Moje pierwsze zawodowe zaangażowanie miało mieć miejsce w Akwizgranie w Niemczech, gdzie pracowałam jako korepetytor w miejscowej operze. Karajan i Sawallisch rozpoczęli tam swoje kariery; to były duże kroki.

Na studiach koncentrowałem się na repertuarze symfonicznym. Pomysł pracy w operze nie przyszedł mi do głowy naturalnie. Niemcy mają duży krajobraz operowy i istnieje wiele pozycji korepetytorów, które pozwalają początkującym stawiać pierwsze kroki w zawodzie. Ponieważ byłem dobrym pianistą, pomyślałem, że mogę spróbować.

Jako pianista operowy jesteś bardzo daleko w hierarchii. Rzadko masz okazję dyrygować (w moim przypadku dwa występy w pierwszym sezonie i około pięciu w drugim). Ale rozwijasz w sobie wyczucie tego, czego potrzebują śpiewacy, aby dać z siebie wszystko i uczysz się wielu oper. I możesz zrozumieć mechanizmy opery, która jest gigantyczną organizacją.

Kluczowe było zdobycie pierwszego doświadczenia jako dyrygenta w prawdziwej operze. Odległość między pitem a sceną to prawdziwe wyzwanie! Wkrótce zacząłem szukać pozycji, która pozwoliłaby mi mniej grać, a więcej dyrygować.

Lizbona

Na szczęście znalazłam taką posadę w jednym z najpiękniejszych miast na ziemi: Lizbonie. Dostałem się do pracy w Teatro Nacional de São Carlos, gdzie asystowałem dyrektorowi muzycznemu przy dużych produkcjach. Musiałem też dyrygować własnymi przedstawieniami operowymi i koncertami.

São Carlos to stagione opera. W przeciwieństwie do niemieckiego systemu repertuarowego, w którym co wieczór grana jest inna opera, system stagione koncentruje się na jednym utworze na raz.

Oba systemy mają swoje zalety. W systemie repertuarowym publiczność może zobaczyć ogromną różnorodność utworów, które czasami mogą być niedostatecznie przećwiczone. Teatr stacjonarny prezentuje publiczności mniej sztuk, ale wypadkowość jest często mniejsza. (Jakość występu zależy od wielu czynników. Byłem świadkiem nienagannych występów repertuarowych i chwiejnych występów stagione.)

Bayreuth

Po przyjeździe do Lizbony miałem szczęście otrzymać zaproszenie do pracy na legendarnym festiwalu w Bayreuth. Bez wahania zgodziłem się dołączyć do zespołu muzycznego w nadchodzące lato. Zamierzałem spędzić następne sześć lat w Bayreuth, co było doświadczeniem formacyjnym. Musiałem przebywać wśród najlepszych dyrygentów i światowej klasy śpiewaków i odkrywać opery Wagnera.

Berlin

Po kilku miesiącach pracy jako kapelmistrz w operze w Coburgu zaproponowano mi stanowisko kapelmistrza i asystenta dyrektora muzycznego w Deutsche Oper Berlin.

To było głębokie zanurzenie się w systemie repertuarowym. Niewiele jest teatrów, które prezentują więcej oper w sezonie niż Deutsche Oper. Nauczyłem się tak wielu utworów, przychodziłem na próby w krótkim czasie i sam dyrygowałem wieloma wspaniałymi operami.

Kiedy dołączyłem do Deutsche Oper, byłem jeszcze początkującym. W czasie mojej kadencji trochę dojrzałam. Dyrygowanie operami po raz pierwszy przed orkiestrą, która grała je wiele razy, wymaga pewnej wytrzymałości. Musiałem sobie radzić z odległościami ogromnego operowego dołu i sceny. Czasami pracowałem ze śpiewakami step-in, których spotkałem po raz pierwszy w spektaklu. Nauczyłem się być czujnym i szybko reagować na nieprzewidziane okoliczności.

Patrząc wstecz

W sumie sześć lat praktyki spędziłem prawie wyłącznie w operze. Myślę, że dyrygent może skorzystać tylko na doświadczeniu operowym. Jest tak wiele aspektów do rozważenia, na scenie i poza nią. Dyrygent i orkiestra odgrywają bardzo ważną rolę, ale równie ważni są śpiewacy i akcja na scenie.

W Berlinie udało mi się poczuć pewnie w teatrze operowym. Czułem jednak, że nadszedł czas, aby na nowo odkryć repertuar symfoniczny.

Ciąg dalszy nastąpi…