Jak działa system metryczny

Oct 04 2011
Słyszałeś kiedyś o małej jednostce zwanej femtometrem? Czy możesz nam powiedzieć, ile ważysz -- w petagramach? Wiemy, że nie możesz, więc pospiesz się i zacznij czytać. Mamy pracę do wykonania.
Pan Short Cut z Discovery Channel „Gimme Shelter” wyjaśnia, dlaczego jest wielkim fanem systemu metrycznego.

Zanim pojawiły się globalne łańcuchy dostaw i umowy handlowe, wygoda była najwyższym priorytetem, jeśli chodzi o pomiary. W większości przypadków ludzie nie mieli dostępu do wyrafinowanych urządzeń pomiarowych, więc polegali na częściach ciała, które były łatwe do noszenia i dawały dość spójne wyniki. Na przykład szerokość kciuka mężczyzny wynosi około cala („kciuk” i „cal” są wymienne w wielu językach).

Ten prymitywny, nieformalny system działał dobrze przez wiele lat, ale zaczął się rozpadać, gdy klany rozrastały się w plemiona, a plemiona w narody. Gdy cywilizacje się rozrastały, ich sprzeczne systemy miar powodowały zamieszanie i zakłócały handel. We Francji sytuacja stała się szczególnie chaotyczna do czasu Rewolucji Francuskiejrozpoczęła się w 1789 roku. Miary długości, objętości i masy różniły się w zależności od miasta. Wiele osób uważało, że system stosowany w Paryżu, oparty na jednostkach z czasów Karola Wielkiego, powinien być narzucony na cały kraj, ale gildie i szlachta walczyły z wysiłkiem. Gdy rząd francuski znajdował się na skraju załamania finansowego, król Ludwik XVI zwołał Stany Generalne – zgromadzenie złożone z przedstawicieli różnych warstw kraju – do nałożenia nowych podatków. Ostatecznie sesja ustawodawcza okazała się bardziej owocna, prowadząc do powstania Zgromadzenia Narodowego, nowej konstytucji i nowego sposobu mierzenia rzeczy.

Francuzi nazwali nowy system miar métrique , termin wywodzący się od słowa mètre , czyli metr – podstawowa miara długości zdefiniowana jako jedna dziesięciomilionowa jednej czwartej południka Ziemi przechodzącego przez Paryż. Twórcy tego nowego systemu pomiarowego wierzyli, że ich praca będzie „przedsiębiorstwem, którego wynik powinien kiedyś należeć do całego świata” [źródło: Nelson]. Oczywiście mieli rację, ponieważ dzisiejszy system metryczny został przyjęty przez prawie każdy kraj na świecie. Jedynym znaczącym częściowym oporem są Stany Zjednoczone, których obywatele witają metry, litry i kilogramy z lekką podejrzliwością, aw niektórych przypadkach ze zdumieniem. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że Stany Zjednoczone były silnym zwolennikiem systemu metrycznego od czasów wojny secesyjnej i że jednostki systemu cal-funt są definiowane wyłącznie w kategoriach miar metrycznych.

Zanim zagłębimy się w szczegóły metryki, omówimy nieco więcej historii światowego systemu pomiarowego i tego, jak przybrał on swoją nowoczesną formę, Système International d'Unités – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar lub SI .

Zawartość
  1. Historia systemu metrycznego: wczesne lata
  2. Historia systemu metrycznego: spotkanie dotyczące liczników
  3. Jednostki podstawowe SI i ich standardy: skąd one w ogóle pochodzą?
  4. Jednostki pochodne SI: Potrzebujemy więcej niż zwykłe, stare metry
  5. Przedrostki SI: Zaprzyjaźnianie się z Milli-
  6. System metryczny: ryzyko i korzyści

Historia systemu metrycznego: wczesne lata

Hej, na wypadek, gdybyś nie wiedział, jak długi jest standardowy licznik, umieścimy go tutaj na ścianie, panie Francuzie z XVIII wieku. Teraz go użyj — albo!

Współczesny system metryczny wywodzi się od Gabriela Moutona, wikariusza kościoła św. Pawła w Lyonie we Francji oraz znanego astronoma i matematyka . W 1670 roku Mouton wymyślił system miar oparty na długości jednej minuty długości geograficznej (pamiętaj, że w każdym stopniu długości i szerokości geograficznej jest 60 minut). Ta jednostka długości, dalej proponował, powinna być oparta na arytmetyce dziesiętnej lub na potęgach dziesięciu. Zalecił również stosowanie przedrostków, aby konwencje nazewnictwa były mniej arbitralne.

Francuscy naukowcy nadal modyfikowali i udoskonalali idee Moutona, ale nigdy nie zostały one formalnie skodyfikowane aż do rewolucji francuskiej . Po jego utworzeniu w 1790 r. Zgromadzenie Narodowe zwróciło się do Francuskiej Akademii Nauk o „wyprowadzenie niezmiennego standardu dla wszystkich miar i wszystkich wag”. Akademia z kolei powołała komisję do opracowania systemu, z zastrzeżeniem, że ostateczne rozwiązanie powinno być jednocześnie proste, ale naukowe. Pożyczając z Mouton, komisja ustaliła trzy podstawowe zasady:

  1. Jednostka długości byłaby równa części obwodu Ziemi.
  2. Miary objętości i masy byłyby wyprowadzone z długości, zapewniając w ten sposób, że wszystkie jednostki będą miały związek.
  3. Większe i mniejsze wielokrotności każdej jednostki byłyby tworzone przez pomnożenie i podzielenie przez 10 i jej potęgi.

Komisja nazwała jednostkę długości „metr” (w USA „metr”), po greckim słowie metron , co oznacza „mierzyć”. Następnie przyszło zadanie faktycznego określenia dokładnej długości metra. Przypadło to dwóm mężczyznom, Pierre'owi Mechainowi i Jean Delambre'owi, którzy spędzili sześć żmudnych lat mierząc odległość na południku z Barcelony w Hiszpanii do Dunkierki w północnej Francji. Ich badanie zaowocowało wartością dla metra równą „jednej dziesięciomilionowej części południkowego kwadrantu ziemi”. Inne jednostki pochodziły z dokładnie określonego licznika. Na przykład gram był równy masie centymetra sześciennego czystej wody w temperaturze jej maksymalnej gęstości; litr był równy objętości sześcianu o boku 10 centymetrów (4 cale).

Było to pierwsze wcielenie systemu metrycznego, który Francja oficjalnie przyjęła w 1795 roku. Cztery lata później naukowcy opracowali wzorce dla metra i kilograma z platyny. Te również zostały oficjalnie uznane przez rząd francuski i przechowywane w bezpiecznym miejscu, aby można było wykonać kopie w razie potrzeby.

Następnie system metryczny szturmem podbija cały świat.

Historia systemu metrycznego: spotkanie dotyczące liczników

Dobry, stary Napoleon, generał słynący z szerzenia wojny i systemu metrycznego wszędzie tam, gdzie maszerowały jego małe stopy.

Dzięki podbojowi Europy przez Napoleona w początkach XIX wieku inne kraje przyjęły – jedne bardziej niechętnie niż inne – system metryczny jako swój narodowy system miar.

W 1875 r. specjalne zgromadzenie w Paryżu zgromadziło przedstawicieli 17 narodów, w tym USA. Narody te były zajęte podczas zgromadzenia, podpisując Traktat z Metry i tworząc Międzynarodowe Biuro Miar, Międzynarodowy Komitet Miar i Wag prowadzenie Biura i Generalnej Konferencji Miar w celu rozważenia i przyjęcia zmian. Traktat nakazał również utrzymanie laboratorium w Sèvres pod Paryżem, w którym mieściłyby się międzynarodowe standardy metryczne, i umożliwił dystrybucję tych standardów do każdego ratyfikującego państwa. USA otrzymały swoje kopie International Prototype Meter i International Prototype Kilogram w 1890 roku.

W 1954 r. 10. Konferencja Generalna ds. Miar i Wag zainicjowała przeprojektowanie systemu metrycznego, aby lepiej dostosować się do potrzeb środowisk naukowych i technicznych. W nowelizacji ustanowiono siedem jednostek podstawowych oraz uproszczone definicje, symbole i terminologię jednostek metrycznych. Prace rozszerzyły się na 11. Konferencję, aw 1960 członkowie konferencji ratyfikowali i zatwierdzili nowy system, nazywając go Międzynarodowym Układem Jednostek, w skrócie SI.

Międzynarodowy Układ Jednostek Miar jest nowoczesną formą systemu metrycznego i chociaż te dwie nazwy są używane zamiennie, SI jest bardziej dokładna technicznie. W następnej kolejności przyjrzymy się elementom budulcowym SI -- siedmiu jednostkom podstawowym.

Jednostki podstawowe SI i ich standardy: skąd one w ogóle pochodzą?

Jednostki podstawowe SI

Zanim zagłębimy się w podstawowe jednostki SI, przyjrzyjmy się pomiarowi jako koncepcji. Kiedy coś mierzysz, używasz instrumentu lub urządzenia do określenia fizycznej wielkości obiektu. Na przykład używasz linijki do pomiaru długości, skali do pomiaru masy i termometru do pomiaru temperatury. Każdy z tych instrumentów jest oznaczony w standardowych jednostkach, aby upewnić się, że pomiar jednego obserwatora odpowiada pomiarowi innego obserwatora. Teoretycznie każda standardowa jednostka prześledziłaby swój rodowód z powrotem do pojedynczego prototypu – archetypowego przykładu tej konkretnej jednostki.

We wcześniejszych wersjach systemu metrycznego prototypami były obiekty fizyczne, takie jak standardowy miernik lub standardowa sztabka kilograma. Kiedy Generalna Konferencja Miar i Wag zmodernizowała system metryczny w 1960 roku, zastąpiła jednostki oparte na obiektach fizycznych fizycznymi opisami jednostek opartymi na stabilnych właściwościach wszechświata. W rzeczywistości jedyną jednostką, jaką wciąż definiuje obiekt, jest kilogram. (Międzynarodowy Prototyp Kilogram to lśniący cylinder wykonany z platyny i irydu, przechowywany w hermetycznym słoiku w Sèvres.)

Mając to na uwadze, przedstawmy siedem jednostek podstawowych SI. W tabeli wymieniono każdą jednostkę, fizyczną wielkość, jaką jednostka mierzy, oraz standard, na którym opiera się jednostka, zgodnie z definicją Międzynarodowego Biura Miar i Wag.

Jeśli nie rozumiesz w pełni definicji każdego standardu, nie martw się. Zamiast próbować wyobrazić sobie dwa proste, równoległe przewodniki o nieskończonej długości lub atom cezu-133 oscylujący pomiędzy dwoma nadsubtelnymi poziomami swojego stanu podstawowego, pamiętaj tylko o tym: Podstawowe jednostki SI (z wyjątkiem kilograma) są oparte na niezmiennych właściwościach wszechświata i są od siebie niezależne. Wszystkie inne jednostki w nowoczesnym systemie metrycznym powstają przez pomnożenie lub podzielenie tych jednostek podstawowych. Zajmiemy się tym bardziej w następnej sekcji.

Jednostki pochodne SI: Potrzebujemy więcej niż zwykłe, stare metry

Podstawowe jednostki SI pokrywają wszystkie podstawowe potrzeby pomiarowe. Są jednak chwile, kiedy konieczne jest matematyczne powiązanie pomiarów. Załóżmy na przykład, że mierzysz długość boiska do piłki nożnej i stwierdzasz, że ma ono długość 120 metrów (394 stopy). Następnie określasz jego szerokość na 90 metrów (295 stóp). Jeśli chciałbyś znaleźć powierzchnię pola, musiałbyś pomnożyć jego długość przez szerokość. Ale nie mnożysz po prostu liczb przed jednostkami; mnożysz też jednostki. Tak więc matematyka wyglądałaby tak:

powierzchnia = długość × szerokość = 120 m × 90 m = 10 800 m 2

Zwróć uwagę, że ostateczna jednostka to metr razy metr, co skutkuje tym , co metrolodzy lub eksperci od pomiarów nazywają metr kwadratowy .

Załóżmy, że masz sześcian o wymiarach 1 metr z każdej strony. Jeśli chciałbyś obliczyć objętość sześcianu, musiałbyś pomnożyć trzy wymiary - długość, szerokość i wysokość. Oto matematyka :

objętość = długość × szerokość × wysokość = 1 m × 1 m × 1 m = 1 m 3 = m 3

Zauważ ponownie, że jednostka podstawowa jest mnożona wraz ze współczynnikiem liczbowym. W tym przypadku jest to metr razy metr razy metr, co daje metr sześcienny . Zauważ również, że gdy współczynnik liczbowy wynosi 1, możesz pominąć liczbę i po prostu pokazać jednostkę. Metrolodzy nazywają to spójną jednostką .

W tabeli wymieniono niektóre z najpopularniejszych jednostek pochodnych.

Powierzchnia i objętość są jednostkami pochodnymi, ponieważ są definiowane za pomocą jednostki podstawowej SI i określonego równania ilościowego. W tabeli wymieniono niektóre z najpopularniejszych jednostek pochodnych.

Niektóre z najważniejszych jednostek pochodnych SI

Kilka jednostek pochodnych jest na tyle znaczących, że zyskały specjalne nazwy i symbole SI. Siła jest doskonałym przykładem. Isaac Newton zdefiniował siłę jako masę obiektu pomnożoną przez jego przyspieszenie. Kiedy pomnożysz te dwie wielkości razem, otrzymasz jednostkę pochodną kilogramametr na sekundę do kwadratu (kg-m/s 2 ). Ponieważ kg-m/s 2 jest trochę kłopotliwe i ponieważ siła jest tak ważną wielkością w fizyce, grubaski z SI postanowiły nazwać jednostkę pochodną niutonów na cześć Sir Izaaka . W sumie istnieją 22 jednostki SI o specjalnych nazwach i symbolach. Niektóre z najważniejszych z nich znajdują się w załączonej tabeli.

Na koniec ważne jest, aby wiedzieć, że kilka jednostek nie jest oficjalnie częścią systemu metrycznego, ale pojawia się często. W związku z tym SI akceptuje te jednostki do użytku ze swoją rodziną miar. Niektóre z powszechnych wielkości czasu – minuta, godzina i dzień – należą do tej kategorii, podobnie jak tona metryczna i jednostka astronomiczna. Wszystkie te jednostki można jednak zdefiniować zgodnie z jednostkami podstawowymi SI. Na przykład dzień to 86 400 sekund. A jednostka astronomiczna ( AU ) – jednostka długości równa średniej odległości między Ziemią a Słońcem – to 1,495978 × 10 11 metrów.

Oczywiście jednostka podstawowa może być zbyt duża lub zbyt mała, aby odpowiednio opisać obiekt. W SI powiększanie i zmniejszanie jednostek wymaga jedynie dodania przedrostka. Omówimy je na następnej stronie.

Przedrostki SI: Zaprzyjaźnianie się z Milli-

Jak już dotarliśmy do domu, każda wielkość fizyczna – długość, masa, objętość itd. – jest reprezentowana przez określoną jednostkę SI. Czasami jednak jednostki podstawowe mają ograniczenia, gdy są używane do pomiaru bardzo małych lub bardzo dużych obiektów. Załóżmy na przykład, że chcesz zmierzyć długość mrówki. Wyrażona w jednostce podstawowej SI, długość mrówki wynosi 0,003 metra. A teraz wyobraź sobie, że wyrażasz szerokość ludzkiego włosa lub atomu w metrach: Twoje liczby będą coraz mniejsze i coraz bardziej nieporęczne. To samo dotyczy dużych pomiarów. Odległość między Nowym Jorkiem a Los Angeles to 4 493 288 metrów, kolejna nieporęczna liczba.

przedrostki SI

Aby obejść ten problem, Generalna Konferencja Miar i Wag przyjęła serię nazw i symboli przedrostków do oznaczania wielokrotności i podwielokrotności dziesiętnych jednostek SI. W 1960 r. istniała wystarczająca liczba przedrostków, aby objąć wielokrotności od 10 12 do 10 -12 . Jednak z biegiem lat do systemu wkraczały nowe prefiksy, aby pomieścić coraz większe i mniejsze wartości. W załączonej tabeli wymieniono niektóre z zatwierdzonych nazw i symboli przedrostków.

Teraz możemy wrócić do naszych przykładów, aby zobaczyć zalety używania systemu prefiksów opartego na potęgach 10. Długość mrówki może wynosić 0,003 metra, ale o wiele bardziej praktyczne jest opisanie czegoś tak małego w milimetrach. Aby zamienić metry na milimetry, wystarczy pomnożyć długość przez 1000 lub przesunąć kropkę dziesiętną o trzy spacje w prawo. To mówi nam, że mrówka znajduje się 3 milimetry (3 mm) od głowy do brzucha. A co z naszą podróżą między Nowym Jorkiem a Los Angeles? Znacznie lepiej byłoby zmierzyć tak dużą odległość w kilometrach. Aby zamienić metry na kilometry, wystarczy podzielić odległość przez 1000 lub przesunąć ułamek dziesiętny w lewo o trzy spacje. To daje ostateczny dystans 4493 kilometrów (4493 km).

Wszystkie przedrostki działają w podobny sposób. Jedyną podkręconą kulą, o którą musisz się martwić, jest kilogram, jedyna podstawowa jednostka SI, której nazwa i symbol zawierają prefiks. Możesz ulec pokusie dodania przedrostka do kilograma (na przykład mikrokilogramu), ale byłoby to nieprawidłowe. Zamiast tego należy dołączyć nazwy przedrostków do nazwy jednostki „gram”, aby reprezentować większe i mniejsze wartości masy obiektu. Na przykład 10 -6 kilogramów byłoby równe 1 miligramowi (1 mg).

Uzbrojony w jednostki SI i prefiksy, masz wszystko, czego potrzebujesz, aby rozpocząć pomiary metryczne. W rzeczywistości większość świata robi to od dziesięcioleci. W dalszej części dowiemy się, dlaczego narody entuzjastycznie przyjęły nowoczesny system metryczny i co może się stać, gdy kraj (tak, patrzymy na ciebie, Ameryka) nie dokona zmiany.

System metryczny: ryzyko i korzyści

Jeśli wycieczka po jednostkach SI i przedrostkach nie przekonała Cię o zaletach systemu metrycznego, wykonaj to ćwiczenie: zamień 5 mil na cale. Szybki. W Twojej głowie. Nawet jeśli pamiętasz, ile stóp ma mila (5280) i ile cali ma stopa (12), nadal masz do wykonania skomplikowaną arytmetykę . Oto jak wyglądałaby matematyka:

(5 mil) (5280 stóp/1 mila) (12 cali/1 stopa) = 316 800 cali

System metryczny znacznie ułatwia życie. Podobną konwersją byłoby sprawdzenie, ile centymetrów istnieje na 5 kilometrach. Kilometr to 10 3 metry; centymetr to 10 -2 metry. Aby dokonać konwersji, wystarczy przesunąć przecinek w prawo pięć razy:

5 kilometrów = 5000 metrów = 500 000 centymetrów

Zobacz, dlaczego jednostki SI są łatwiejsze?

Ze względu na swoją elegancję i prostotę, Międzynarodowy System Jednostek można znaleźć na całym świecie. Stany Zjednoczone są jedynym krajem uprzemysłowionym, który wciąż trzyma się swoich spuścizn i w rezultacie zmaga się z mylącym szeregiem niepowiązanych jednostek. Oczywiście czynniki kosztowe wpływają na to, dlaczego Stany Zjednoczone zwlekają z przyjęciem systemu metrycznego. Jako przykład rozważmy program wahadłowców kosmicznych NASA , który nadal stosuje się do systemu pomiaru cal-funt. Inżynierowie NASA niedawno poinformowali, że przekształcenie odpowiednich rysunków, oprogramowania i dokumentacji na jednostki SI kosztowałoby w sumie 370 milionów dolarów – to duża ilość zmian, nawet dla agencji rządowej, która z łatwością wydaje 760 milionów dolarów, aby wzbić się w powietrze [źródło : Znaki ].

Oczywiście brak konwersji wiąże się z własnym ryzykiem finansowym. Weźmy ponownie NASA. W 1999 roku agencja kosmiczna straciła sondę Mars Climate Orbiter o wartości 125 milionów dolarów, gdy niezgodność jednostek spowodowała awarię [źródło: Marks ]. Niezgodność wystąpiła, ponieważ jego system kontroli położenia używał jednostek imperialnych, ale oprogramowanie nawigacyjne używało jednostek SI. W rezultacie sonda obróciła się zbyt blisko planety, przegrzała, a następnie przestała działać prawidłowo. Teraz jest to kosmiczny śmieci za milion dolarów, dzięki opóźnionemu zaangażowaniu Ameryki w SI.

Wiele amerykańskich firm zwróciło uwagę na te przestrogi. John Deere, Proctor & Gamble, Kodak, Ingersoll-Rand i wiele innych firm przekształciło wszystkie lub niektóre ze swoich operacji na jednostki SI. Oznacza to, że ich zagraniczne fabryki i łańcuchy dostaw używają tego samego systemu pomiarowego – i tych samych części – co ich amerykańskie odpowiedniki. To może wydawać się niewielkie, ale oszczędności mogą być znaczne. Redukcje kosztów pochodzą z dwóch głównych źródeł: wzrostu wydajności wynikającego z zastosowania systemu miar opartego na liczbach dziesiętnych oraz zdolności do skuteczniejszego konkurowania na rynkach światowych.

W końcu Stany Zjednoczone uczynią system metryczny obowiązkowym dla swoich obywateli. Kiedy nadejdzie ten czas, zmieni wygląd znaków drogowych, dystrybutorów paliwa i etykiet żywności, ale nie wpłynie na niektóre uświęcone wyrazy twarzy. Dlaczego? Ponieważ kilometr wiejski i 30-centymetrowy hot dog po prostu nie odzwierciedlają amerykańskiego doświadczenia.

Dużo więcej informacji

Powiązane artykuły

  • 5 rzeczy, których nie wiedziałeś o systemie metrycznym
  • Quiz systemu metrycznego
  • Czym jest rok świetlny?
  • Czy możesz wyjaśnić pomiary średnicy stosowane w kulach, drucie i gwoździach?
  • Jak mierzą poziom morza?
  • Jak działa prędkościomierz w samolocie?
  • Jak zmierzyć wysokość wysokiej wieży?

Źródła

  • Alsdorf, Mat. „Dlaczego USA nie przeszły metryki?” Łupek. 6.10.1999. (14.09.2011) http://www.slate.com/id/1003766/
  • Międzynarodowe Biuro Miar i Wag. „Międzynarodowy Układ Jednostek – i „Nowe SI…” (14 września 2011 r.) http://www.bipm.org/en/si/
  • Znaki, Paul. „NASA skrytykowała za trzymanie się jednostek imperialnych”. Nowy naukowiec. 22 czerwca 2009. (14 września 2011) http://www.newscientist.com/article/dn17350-nasa-criticised-for-sticking-to-imperial-units.html
  • "system metryczny." Encyklopedia Britannica, 2011. Internet. (14 września 2011) http://www.britannica.com/EBchecked/topic/378783/metric-system
  • Narodowy Instytut Standardów i Technologii. „Stany Zjednoczone i system metryczny: historia kapsułki”. 4 października 2006. (14 września 2011) http://ts.nist.gov/weightsandmeasures/metric/lc1136a.cfm
  • Nelson, Robert A. „Międzynarodowy układ jednostek: jego historia i zastosowanie w nauce i przemyśle”. Przez satelitę. Luty 2000. (14.09.2011) http://www.aticourses.com/international_system_units.htm
  • Laboratorium Pomiarów Fizycznych NIST. „Odniesienie NIST na stałe, jednostki i niepewność: Międzynarodowy Układ Jednostek (SI).” październik 2000. (14 września 2011) http://physics.nist.gov/cuu/Units/
  • Rowlett, Russ. „Ile? Słownik jednostek miary”. Centrum Edukacji Matematyki i Nauki Uniwersytetu Karoliny Północnej w Chapel Hill. 11 lipca 2005. (14 września 2011) http://www.unc.edu/~rowlett/units/index.html
  • Smith, David. „Konwersja metryczna: jak szybko?” Drogi publiczne. Lato 1995. (14 września 2011) http://www.fhwa.dot.gov/publications/publicroads/95summer/p95su14.cfm
  • Sobel, Dawidzie. „Kilogram nie jest już tym, czym był — jest lżejszy”. Odkryj magazyn. 8 marca 2009. (14 września 2011) http://discovermagazine.com/2009/mar/08-kilogram-isn.t-what-it-used-to-be-it.s-lighter/?searchterm =SI
  • Taylor, Barry N. i Ambler Thompson, wyd. „Międzynarodowy Układ Jednostek (SI)”. Publikacja specjalna NIST 330. Wydanie 2008. (14 września 2011) fizyka.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf
  • Amerykańskie Stowarzyszenie Metryczne. „Informacje o systemie metrycznym”. (14 września 2011) http://lamar.colostate.edu/~hillger/