Co oznaczają dla Ciebie prawa obywatelskie? Ostatecznie reprezentują wolność – wolność do życia bez bycia represjonowanym lub dyskryminowanym przez rząd lub instytucje prywatne. W Stanach Zjednoczonych często myślimy o ruchu praw obywatelskich w kategoriach Afroamerykanów, ale inne grupy ludzi od dawna borykają się z tymi problemami, zarówno tutaj, jak i na całym świecie.
Podczas gdy niewolnicy wielokrotnie organizowali bunty na przestrzeni lat, jeden z najbardziej znanych został zorganizowany przez niewolnika z Wirginii o imieniu Nat Turner w 1831 roku. Turner i jego zwolennicy brutalnie zabili dziesiątki właścicieli niewolników i ich rodziny, a ostatecznie aż 200 niewolników zmarły. Podczas gdy bunt zaowocował surowszymi przepisami dotyczącymi edukacji i zgromadzeń niewolników na całym amerykańskim Południu, wielu historyków uważa to za punkt zwrotny w walce niewolników o wolność.
Podczas gdy niektóre stany przyznawały prawo głosu kobietom na początku historii Stanów Zjednoczonych, nie było to legalne w czasie, gdy konstytucja została ratyfikowana w 1789 roku. W 1848 roku 300 mężczyzn i kobiet (w tym pionierka praw kobiet Elizabeth Cady Stanton, na zdjęciu tutaj) ) spotkała się w Seneca Falls w stanie Nowy Jork, aby napisać Deklarację uczuć, w której wzywa się do położenia kresu dyskryminacji kobiet. Była to pierwsza konwencja praw kobiet.
Podziemna linia kolejowa była siecią tajnych tras i bezpiecznych domów używanych przez niewolników do ucieczki do Kanady lub wolnych stanów. Najbardziej aktywna w latach 1830-1860 ta „kolej” pozwoliła na ucieczkę nawet 100 000 niewolników ( Harriet Tubman , na zdjęciu, była prawdopodobnie jej najsłynniejszym „dyrygentem”). Choć wydaje się, że jest to niewielka liczba, biorąc pod uwagę miliony niewolników na Południu, jej istnienie miało potężny wpływ zarówno na niewolników, jak i właścicieli niewolników. Ustawa o zbiegłych niewolnikach z 1850 r., która dekretowała, że zbiegli niewolnicy w każdym stanie muszą zostać zwróceni ich właścicielom, również postawiła kwestię niewolnictwa na podwórkach mieszkańców Północy.
W 1857 roku Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę, w której niewolnik o imieniu Dred Scott (na zdjęciu) pozwał zarówno swoją wolność, jak i wolność swojej rodziny. Scott oparł swoje twierdzenia na fakcie, że on i jego rodzina mieszkali ze swoimi właścicielami w stanach, w których niewolnictwo było nielegalne. Sąd uznał, że Scott nie może legalnie pozwać, ponieważ nie jest obywatelem Stanów Zjednoczonych. Orzekł również, że żadna osoba pochodzenia afroamerykańskiego nie jest obywatelem ani nie może nim zostać.
W 1863 roku, dwa lata po wojnie secesyjnej, prezydent Abraham Lincoln wydał dekret o nazwie Proklamacja Emancypacji. Ten rozkaz uwolnił wszystkich niewolników żyjących w Skonfederowanych Stanach Ameryki, którzy wciąż byli w buncie. Nie uwolnił wszystkich niewolników w Stanach Zjednoczonych, zakazał niewolnictwa ani nie nadał obywatelstwa uwolnionym niewolnikom. Jednak rozkaz sprawił, że zakończenie niewolnictwa stało się głównym celem wojny.
Większość stanów, których nie dotyczył rozkaz Lincolna, zakazała niewolnictwa do końca wojny secesyjnej, z wyjątkiem Delaware i Kentucky. Niewolnictwo zostało oficjalnie zniesione w całym kraju wraz z wejściem w życie 13. Poprawki w 1865 r. Rok później uchwalono Ustawę o Prawach Obywatelskich, która rozszerzyła liczne prawa obywatelskie na uwolnionych niewolników. Obejmowały one deklarację, że każdy urodzony w Stanach Zjednoczonych (z wyjątkiem rdzennych Amerykanów i ludzi „podległych obcej sile”) jest obywatelem.
Czternasta poprawka została przyjęta w 1868 roku, aby zwalczać prawa uchwalone przez stany i samorządy lokalne, które naruszały prawa obywatelskie wyzwolonych niewolników. Uchylił Decyzję Dreda Scotta, wyraźniej określając obywatelstwo. W nowelizacji stwierdzono również, że żaden stan ani samorząd nie może odmówić obywatelowi praw obywatelskich i politycznych. Chociaż obejmowała niektóre z tych samych podstaw, co ustawa o prawach obywatelskich z 1866 r., poprawka zapewniała, że ustawa nie może zostać uchylona przez Sąd Najwyższy ani głosowanie Kongresu. Zdefiniował jednak wyborców jako mężczyzn.
Pierwsze wcielenie Ku Klux Klanu zostało utworzone w 1865 roku przez weteranów Konfederacji. Członkowie użyli przemocy, aby zastraszyć uwolnionych niewolników, a także potwierdzić swoją wiarę w białą supremację. W 1881 roku Tennessee stało się pierwszym stanem, który uchwalił ustawy „Jim Crow”, które zepchnęły Afroamerykanów do statusu obywatela drugiej kategorii i zalegalizowały segregację. W 1896 roku Sąd Najwyższy orzekł, że te stanowe przepisy o segregacji są zgodne z konstytucją, o ile obie placówki są równe. W rzeczywistości usługi i udogodnienia udostępniane Afroamerykanom były albo znacznie gorsze, albo nie istniały.
Ciągła przemoc, rasizm i dyskryminacja, jakich doświadczają Afroamerykanie, pobudziły utworzenie (WEB Du Bois był członkiem założycielem) Narodowego Stowarzyszenia na rzecz Promocji Kolorowych Ludzi (NAACP) w 1909 roku. Jego misją było „zapewnienie politycznego, edukacyjną, społeczną i ekonomiczną równość praw wszystkich osób oraz eliminację nienawiści rasowej i dyskryminacji rasowej”. Ze względu na prawa Jima Crowa i zastraszanie przez grupy takie jak KKK, w latach 1910 rozpoczęła się ogromna migracja Afroamerykanów z rolniczego Południa na przemysłową Północ.
Niektórzy Afroamerykanie szukali bardziej radykalnych rozwiązań ciągłej walki o równość. Ruch powrotu do Afryki, który zachęcał Afroamerykanów do powrotu do Afryki, istniał przed wojną secesyjną. Wzmocniła się ponownie w latach 1910-tych, ponieważ ci, którzy migrowali na północ z południa, czasami nie znajdowali się w lepszej sytuacji finansowej lub społecznej. Jamajczyk Marcus Garvey (na zdjęciu) założył Universal Negro Improvement Association w 1916 roku i starał się rozwinąć afrykański kraj Liberia jako ojczyznę (wcześniej został założony przez uwolnionych niewolników).
Oprócz licznych organizacji praw kobiet założonych przez Susan B. Anthony, Elizabeth Cady Stanton i Lucy Stone (na zdjęciu), istniały również grupy działające przeciwko prawom kobiet lub niektórym aspektom różnych istniejących w tym czasie platform. Na przykład Konferencja Kobiet Sufrażystek Południowych Stanów Zjednoczonych została utworzona w 1913 roku, aby lobbować tylko za białymi kobietami, aby mogły głosować.
Narodowa Partia Kobiet została utworzona w 1915 roku, aby skupić się na uchwaleniu poprawki, która konstytucyjnie przyznawała kobietom prawo do głosowania. Z kolei inne organizacje, takie jak National American Woman Suffrage Association, pracowały nad tym, aby poszczególne stany zezwalały kobietom na prawo wyborcze. W 1920 r. ratyfikowano dziewiętnastą poprawkę (znaną również jako poprawka Susan B. Anthony), dając kobietom prawo głosu (chociaż, jak pokazuje mapa zwycięstwa w wyborach z 1920 r., wciąż było trochę sprzeciwów).
Pierwsza organizacja praw obywatelskich, która nie skupiała się na jednej grupie ludzi, została założona w 1920 roku. Amerykańska Unia Swobód Obywatelskich (ACLU) stara się bronić swobód obywatelskich gwarantowanych obywatelom Stanów Zjednoczonych przez Konstytucję, jej poprawki oraz różne ustawy i ustawy. Czasami organizacje i kwestie wspierane przez ACLU mogą wydawać się sprzeczne: wspierała pracę NAACP na rzecz zakończenia dyskryminacji rasowej, ale także broniła prawa KKK do pokojowych zgromadzeń.
Poprawka o równych prawach została po raz pierwszy wprowadzona do Kongresu w 1923 r. Stanowiła ona, że żadne stany ani rząd federalny nie mogą naruszać równych praw ze względu na płeć danej osoby. Adwokaci argumentowali, że ta potencjalna poprawka wzmocni ochronę 19. poprawki, chroniąc kobiety przed wszelką dyskryminacją (nie tylko podczas głosowania). Chociaż był on przedstawiany na każdej sesji Kongresu do 1982 roku, ostatecznie ERA nie przeszła. Niektórzy obrońcy praw kobiet sprzeciwiali się temu, ponieważ obawiali się, jak wpłynie to na ochronę pracy.
Stany Zjednoczone nie były osamotnione w dyskryminowaniu ze względu na rasę. Apartheid w Afryce Południowej, który rozpoczął się w 1948 r. i trwał do 1994 r., uciskał rdzenną ludność Afryki i zinstytucjonalizował białą supremację. Po nasileniu się przemocy i niepokojów w kraju prezydent Frederik Willem de Klerk postanowił zakończyć praktykę apartheidu. Nelson Mandela (na zdjęciu), działacz przeciw apartheidowi, który spędził dziesięciolecia w więzieniu, wygrał pierwsze wielorasowe, w pełni demokratyczne wybory w kraju
Brown v. Board of Education, przełomowe orzeczenie Sądu Najwyższego z 1954 roku, utorowało drogę do nowej ery w ruchu praw obywatelskich. Po orzeczeniu ponad 50 lat wcześniej, że segregacja państwowa jest legalna, Trybunał zdecydował, że nie ma czegoś takiego jak „oddzielna, ale równa”. Stwierdzono, że stany z przepisami dotyczącymi segregacji w księgach naruszają 14 poprawkę. Sprawę prowadził dla powoda adwokat z NAACP Thurgood Marshall, który sam został powołany do Sądu Najwyższego w 1967 roku.
W 1955 Rosa Parks (na zdjęciu), szwaczka i sekretarz oddziału NAACP w Montgomery, odmówiła oddania swojego miejsca w autobusie miejskim białej osobie. To zapoczątkowało trwający rok bojkot autobusów w Montgomery. Ponieważ większość pasażerów autobusów stanowili Afroamerykanie, miało to poważny wpływ finansowy na miasto. Pod naciskiem ogólnokrajowym federalny sąd okręgowy orzekł, że segregacja autobusowa była niezgodna z konstytucją. To zwycięstwo zwróciło uwagę na Martina Luthera Kinga Jr. jako przywódcę ruchu praw obywatelskich.
W 1957 roku Martin Luther King Jr., pastor z Atlanty, założył Południową Konferencję Przywództwa Chrześcijańskiego (SCLC). SCLC starał się zakończyć wszelką segregację poprzez pokojowe działania, takie jak bojkoty i marsze. Chociaż segregacja w szkołach została uznana za niezgodną z konstytucją, w niektórych stanach była kontynuowana. W tym samym roku przymusowo zintegrowano szkołę średnią w Little Rock w stanie Ark. Gubernator wykorzystał stanową Gwardię Narodową do początkowo zablokowania dziewięciu afroamerykańskich studentów przed wejściem, ale prezydent Eisenhower wysłał żołnierzy armii, aby wymusić tę kwestię.
W 1960 roku czterej studenci z Greensboro w Karolinie Północnej prowadzili akcję siedzącą przy stoisku obiadowym „tylko dla białych” w domu towarowym Woolwortha. Siedzenia rozprzestrzeniły się na inne lady lunchowe (takie jak ta w Oklahomie), miasteczka i miasteczka, co w większości przypadków doprowadziło do integracji tych miejsc. W następnym roku działacze na rzecz praw obywatelskich znani jako Freedom Riders testowali nowe przepisy dotyczące desegregacji dotyczące podróży międzystanowych autobusami na południu. Zostali pobici przez brutalny tłum, w tym członków KKK i lokalnej policji, a wielu aresztowano.
W 1963 roku Martin Luther King Jr. poprowadził Marsz na Waszyngton na rzecz miejsc pracy i wolności. Ponad 200 000 zwolenników usłyszało, jak wygłaszał swoje słynne przemówienie „Mam sen” ze schodów pomnika Lincolna. Uznawany za jedno z najlepszych przemówień XX wieku, był decydującym momentem w ruchu praw obywatelskich. W następnym roku King stał się najmłodszą osobą, która kiedykolwiek otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla.
: W 1965 r. SCLC poprowadził trzy oddzielne marsze z Selmy do Montgomery w stanie Alabama, aby zaprotestować przeciwko dyskryminującym praktykom rejestracji wyborców. Pierwsza znana była jako „Krwawa Niedziela”, ponieważ 600 uczestników marszu zostało pobitych i zagazowanych przez policję. Marsz był relacjonowany w mediach, co skłoniło prezydenta Trumana do wprowadzenia ustawy, która stała się ustawą o prawach głosu. Ustawa ta zabraniała stanom ustanawiania wymagań lub warunków wstępnych rejestracji do głosowania, które od dawna uniemożliwiały rejestrację Afroamerykanów, takich jak testy umiejętności czytania i pisania.
Te ciężko wywalczone zwycięstwa nie oznaczały końca napięć rasowych. Było wiele zamieszek na tle rasowym, w tym zamieszki w 1965 roku w dzielnicy Watts w Los Angeles, które spowodowały tysiące obrażeń i ponad 30 zgonów. Powszechne bezrobocie, złe warunki życia i utrzymujący się rasizm wpłynęły na wiele z tych zamieszek. W następnym roku powstała Partia Czarnych Panter. Jej początkowym celem była ochrona Afroamerykanów przed brutalnością, ale organizacja była także rewolucyjna i bojowa.
W 1966 roku działaczka feministyczna Betty Friedan (na zdjęciu), Shirley Chisholm i Pauli Murray, pierwsza kobieta, czarnoskóry ksiądz episkopalny, założyły Narodową Organizację Kobiet. Jej celem jest zapewnienie wszystkim kobietom równości edukacyjnej, politycznej i zawodowej. NOW promowała stworzenie poprawki o równych prawach w latach 70. i działa dziś przeciwko homofobii, rasizmowi i seksizmowi.
Kolejne zamieszki nastąpiły, gdy Martin Luther King Jr. został zamordowany w Memphis w stanie Tennessee w 1968 roku. James Earl Ray, zwolennik segregacjonistycznego gubernatora Alabamy i kandydata na prezydenta George'a Wallace'a, ostatecznie przyznał się do zabójstwa i został skazany na 99 lat więzienia . W tym samym roku Shirley Chisholm została pierwszą Afroamerykanką wybraną do Kongresu USA. W 1972 roku została również pierwszą Afroamerykanką, która kandydowała na prezydenta jako członek dużej partii.
Zamieszki w Stonewall 1969 są uważane za punkt wyjścia dla ruchu na rzecz praw gejów w Stanach Zjednoczonych. The Stonewall Inn, bar popularny wśród gejowskiej społeczności w Greenwich Village, został napadnięty przez policję (powszechna praktyka). Tym razem jednak patroni odmówili posłuszeństwa i walczyli z maltretowaniem. Kilka lat później, w całym kraju, a także w Kanadzie, istniały grupy walczące o prawa gejów.
Chociaż amerykańska Komisja ds. Równych Szans Zatrudnienia (EEOC) istniała tuż po uchwaleniu ustawy o prawach obywatelskich z 1965 r. jako federalna organizacja organów ścigania, wiele grup zajmujących się prawami obywatelskimi nazywało ją „bezzębnym tygrysem”. EEOC mogła rozpatrywać zgłoszenia dyskryminacji w miejscu pracy, ale nie miała uprawnień do egzekwowania przepisów. Ustawa o równych szansach zatrudnienia z 1972 r. rozszerzyła ochronę przewidzianą w ustawie o prawach obywatelskich na większą liczbę osób, w tym pracowników władz stanowych i lokalnych. Dało to również EEOC możliwość pozwania zarówno prywatnych przedsiębiorstw, jak i organizacji rządowych za dyskryminujące praktyki w miejscu pracy
Tytuł IX, poprawka do Ustawy o Prawach Obywatelskich z 1964 r., stwierdzał, że nikt nie może być wykluczony z udziału w jakimkolwiek programie lub usłudze edukacyjnej lub innej działalności finansowanej przez władze federalne ze względu na płeć. Wraz z niepowodzeniem ERA, ruch na rzecz praw kobiet również zwolnił. Tytuł IX ożywił ruch i wywarł trwały wpływ na kobiety uprawiające sporty w szkole średniej i na studiach.
W 1983 roku prezydent Ronald Reagan podpisał ustawę ustanawiającą święto federalne na cześć Martina Luthera Kinga Jr. Po raz pierwszy zaobserwowano go trzy lata później jako Martin Luther King, Jr. Day. Rok 1984 to drugi raz, kiedy Afroamerykanin złożył wniosek o nominację na prezydenta, gdy aktywista Jesse Jackson ubiegał się o nominację Demokratów. Przegrał z Walterem Mondale'em, który wybrał Geraldine Ferraro, pierwszą kandydatkę na wiceprezydenta, jako swojego towarzysza startowego.
W 1991 roku weszła w życie kolejna ustawa o prawach obywatelskich, która ułatwiła pracownikom pozywanie pracodawców za dyskryminację w miejscu pracy. Na początku lat 90. doszło również do incydentu, w którym czterech policjantów z Los Angeles zostało uniewinnionych od użycia nadmiernej siły, pomimo dowodów na taśmie wideo, które wydawały się wskazywać, że pokonali podejrzanego o prowadzenie pod wpływem Rodneya Kinga. Ten wynik wywołał zamieszki w Los Angeles trwające sześć dni (na zdjęciu tutaj) i mniejsze zamieszki w innych miastach w całym kraju.
Wyjaśnienia istniejących przepisów dotyczących dyskryminacji w zatrudnieniu zapobiegały zwalnianiu ciężarnych kobiet wyłącznie z powodu ich stanu zdrowia, ale Ustawa o urlopach rodzinnych i medycznych z 1993 r. przewidywała również, że kobiety mogą w razie potrzeby skorzystać z bezpłatnego urlopu podczas ciąży, a także po urodzeniu dziecka. Ponadto FMLA wymagało również od pracodawców, aby pracownicy mieli czas wolny z powodu choroby osobistej lub rodzinnej, adopcji, opieki zastępczej lub służby wojskowej.
„Nie pytaj, nie mów” to polityka dotycząca homoseksualistów w wojsku, która trwała od 1993 do 2011 roku. Chociaż zakazywała dyskryminowania lub znęcania się nad żołnierzami będącymi gejami, zakazywała również jawnie gejów służby w wojsku. W 1996 roku prezydent Bill Clinton podpisał ustawę o obronie małżeństwa. Definiuje małżeństwo jako instytucję między mężczyzną a kobietą i nie wymaga od państwa prawnego uznania związku osób tej samej płci. Niektóre stany zalegalizowały małżeństwa osób tej samej płci lub uznają te, które zostały zawarte w innych stanach.
Jeden z ostatnich kamieni milowych w historii praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych miał miejsce, gdy Barack Obama, dwurasowy kandydat, został wybrany 44. prezydentem 4 listopada 2008 r.
W 2009 roku prezydent Obama podpisał ustawę o zapobieganiu przestępstwom nienawiści Matthew Shepard i James Byrd Jr. Chociaż od 1969 roku w książkach obowiązywała federalna ustawa o przestępstwach z nienawiści, nie przewidywała ona przestępstw motywowanych orientacją seksualną, tożsamością płciową lub płcią ofiary. Poprzednie prawo chroniło także tylko osoby zaangażowane w określone czynności, takie jak chodzenie do szkoły czy głosowanie. Akt został nazwany na cześć Matthew Sheparda, mężczyzny zamordowanego, ponieważ był gejem, i Jamesa Byrda Jr., Afroamerykanina zamordowanego przez białych zwolenników supremacji.
Kobiety w wielu krajach uprzemysłowionych nadal nie mają praw obywatelskich, które uważamy za oczywiste, takich jak prawo do głosowania. W Arabii Saudyjskiej kobiety nie mogą prowadzić samochodu (choć mogą kupować samochody), wychodzić z domu bez męskiego opiekuna, piastować wysokiego urzędu lub głosować. Król Abdullah oświadczył, że w wyborach w 2015 roku kobiety będą mogły zarówno kandydować, jak i głosować. Jednak te zakazy niekoniecznie są prawem, ale są częścią kultury religijnej.
