Choć trudno jest spojrzeć w przeszłość z kanapką – powiedzmy, kanapka w papierowej torebce z lunchem, którą zawsze robiła mama, albo kanapki z indykiem na Dzień Dziękczynienia, które zawsze jadaliśmy razem z tatą – ewolucja tego skromnego jedzenia zaczyna się długo przed erą nowożytną. W rzeczywistości, powszechna mądrość głosi, że kanapkę można prześledzić już w pierwszym wieku pne, kiedy rabin Hillel Starszy wziął jagnięcinę i gorzkie zioła i, cóż, umieścił je między dwoma kawałkami macy. W prostej interpretacji biblijnego nakazu: „Tej nocy zjedzą mięso upieczone na pierwszym; z przaśnym chlebem i gorzkimi ziołami będą go jeść” — rabin Hillel nieświadomie wynalazł „kanapkę Hillel”, która wyrosła na jeden z najważniejszych elementów współczesnego sederu paschalnego.
Kanapka Hillel miała przypominać każdemu, kto ją zjadł, o bólu i cierpieniu ludzkości; mieszanka gorzkich ziół zastępuje „zaprawę” używaną przez Żydów do budowy budynków dla ich egipskich panów. Zabawa? Nie tak bardzo. Ani przez wiele, wiele wieków sprawy nie mają się o wiele lepiej: w średniowieczu w Europie czerstwe kawałki chleba, czyli „okopy”, były duszone mięsem i karmione żebrakami i psami. Kanapka z otwartą twarzą – dziś przez modne restauracje i kawiarnie nazywają je „tartines” – zaczęła się jako zwykły skrawek stołu.
To dość przygnębiający początek rewolucji żywieniowej, ale od tego momentu wszystko zaczyna się poprawiać. Kanapki przybrały bardziej znamienitą osobowość w XVI i XVII wieku, kiedy stworzyły kilka subtelnych, ale niezauważonych kamei w literaturze. Artykuł z 2004 r. w czasopiśmie gastronomicznym Gastronomica wyszczególnia kilka konkretnych przykładów: XVI-wieczną sztukę tutaj, sztukę George'a Peele'a z 1595 r. „Opowieść o starych żonach”, XVII-wieczne dzieło wybitnego angielskiego dramaturga Thomasa Heywooda. Wszystkie te wzmianki w rzeczywistości nie używają słowa „kanapka”, ale raczej wariację na temat „chleba i mięsa” lub „chleba i sera”.
Od tego momentu kanapka przekształciła się w jedzenie, którym cieszy się angielska elita w męskich klubach dla członków, ale istnieje kilka sprzecznych doniesień na temat tego, kto naprawdę wynalazł to, co dzisiaj uważamy za kanapkę. Dopiero w 1762 roku słowo „kanapka” pojawiło się w druku w opisie z pierwszej ręki autorstwa angielskiego autora Edwarda Gibbona o scenie z The Cocoa Tree, modnego londyńskiego miejsca spotkań dżentelmenów z wyższych sfer, które było wówczas popularne wśród polityków i „zapewnia każdemu wieczorowi widok prawdziwie angielski” – napisał Gibbon. „Może dwudziestu lub trzydziestu pierwszych ludzi w królestwie, pod względem mody i fortuny, jedzących przy stolikach przykrytych serwetką, pośrodku kawiarni, z odrobiną zimnego mięsa lub kanapką i wypić szklankę ponczu”.
W tym samym czasie, gdy opublikowano wrażenia Gibbona, kolejna kanapka warzyła się w innym londyńskim miejscu: Tawernie Szekspirowskiej, gdzie mężczyźni zbierali się na spotkaniach „beefsteak club” — ekskluzywnych kolacjach tylko dla mężczyzn — słysząc interpretację szefa kuchni kanapka: befsztyki, dosłownie, wyściełane między chlebem.
Inni wciąż śledzą dzisiejszą kanapkę do połowy XVIII wieku, kiedy brytyjski mąż stanu John Montague, czwarty hrabia Sandwich (tytuł, który faktycznie odnosi się do Sandwich w hrabstwie Kent w południowo-wschodniej Anglii, a nie temat tego artykułu) rutynowo zażądał jego lokaje podają mu kawałek słonej wołowiny między dwoma kawałkami tostowego chleba. Wiesz, więc nie musiał wstawać od stołu karcianego – Montague był notorycznym hazardzistą. Z kolei inni wokół niego zaczęli zamawiać „to samo co Sandwich!”
Wkraczamy do roku 1840, kiedy urodzona w Filadelfii i wychowana w Anglii autorka książek kucharskich i ekspertka od etykiety Eliza Leslie opublikowała „Wskazówki dotyczące gotowania”. W ten sposób „panna Leslie”, jak ją nazywano, wprowadziła anglojęzyczny świat do kanapki z szynką. Napisała: „Niektóre cienkie kromki chleba pokroić bardzo porządnie, lekko posmarowane masłem; i, jeśli chcesz, posmaruj niewielką ilością musztardy. Przygotuj bardzo cienkie plasterki szynki gotowanej na zimno i połóż jedną między dwiema kromkami chleba. Możesz je zwinąć lub położyć płasko na talerzach. Używa się ich do kolacji lub obiadu”. Tak, nawet w tamtych czasach kanapka była wystarczająco szlachetna na stół.
Jednak jego wynalazca z Iowa Otto Frederick Rohwedder, który odegrał integralną rolę w naszej koncepcji tego bogatego w historię jedzenia. Uważany za „ojca krojonego chleba”, Rohwedder wynalazł maszynę, która może zarówno kroić, jak i zawijać chleb, przyspieszając czas produkcji amerykańskich piekarni i zapewniając, że ich najbardziej podstawowy produkt nie zwietrzeje. Krajalnica do chleba Rohwedder została po raz pierwszy użyta przez Chillicothe Baking Company z Missouri w 1928 roku. Jaki jest teraz oficjalny slogan Chillicothe? Tak, zgadłeś: „Najwspanialsza rzecz od czasu krojonego chleba”.